Rafels in de Achterhoekse vlag

vlag_achterhoek copy

De eerste rafels en kreukels zijn in de Achterhoekse vlag ontstaan. Figuurlijk. Een jaar geleden werd de Achterhoekraad geïnstalleerd. Een raad van gekozen raadsleden die als een soort Europees Parlement grensoverschrijdende zaken zou gaan bespreken. En daar zit hem volgens mij nou net de crux: de leden van de Achterhoekraad zijn weliswaar democratisch gekozen, maar dan wel als gemeenteraadslid. En de Achterhoekraad zelf? Die is niet gekozen. 

Hoe zit de Regio Achterhoek nou eigenlijk in elkaar?
Naast de Achterhoekraad bestaat er ook een Achterhoek Board, een soort van adviesorgaan, dat bestaat uit de 3 O’s; Overheid, Ondernemers en Organisaties. De 1e O wordt vertegenwoordigd door een aantal wethouders en een gedeputeerde van de provincie Gelderland. Getrapt gekozen bestuurders. De 2e en 3e O worden vertegenwoordigd door bestuurders uit o.a. het bedrijfsleven, de zorg en het onderwijs. Geen gekozen bestuurders. Op 23 september moesten 3 leden van de Board vervangen worden, omdat om uiteenlopende redenen hun voorgangers vertrokken waren. En dat is de (enige) bevoegdheid van de Achterhoekraad; het benoemen van de Board. Waarom? Dat is mij niet duidelijk. De raad heeft namelijk geen enkele status. Normaalgesproken bestaat een Gemeenschappelijke Regeling, want dat is de Regio Achterhoek, uit een Dagelijks en een Algemeen Bestuur. Het Algemeen Bestuur van de Regio Achterhoek, bestaat uit de zeven burgemeesters van de deelnemende gemeenten, met Mark Bouwmans van Doetinchem als voorzitter. Omdat hij burgemeester van Doetinchem is. En, met alle respect voor burgemeesters: ze zijn niet gekozen, maar door de Kroon benoemd. Waar zit dan het democratische legitimatie van de Regio Achterhoek, vraag je je dan af. Ik weet het niet. Als lid van de Achterhoekraad weet ik dat oprecht niet.

Waarom zit je dan eigenlijk in de Achterhoekraad?
Goede vraag. Voordat de nieuwe structuur van de Regio Achterhoek gestalte kreeg, had ik namens mijn eigen fractie, maar ok namens de gemeenteraad van Oude IJsselstreek, behoorlijk wat kritiek op die structuur. En dat betrof voornamelijk, daar hebben we hem weer: de democratische legitimatie. Formeel, zo werd vóór de oprichting van de Achterhoekraad al gesteld, heeft deze raad geen enkele bevoegdheid. En ik vond en vind nog steeds, dat dat anders kan. De Regio is, zoals ik al eerder stelde, een Gemeenschappelijke Regeling volgens de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr). Volgens deze wet bestaan er meerdere vormen van bestuur voor een GR, waarvan ik er eentje uitpik: de gemengde regeling. In een gemengde regeling bestaat het Algemeen Bestuur uit democratisch gekozen raadsleden en het Dagelijks Bestuur uit collegeleden, burgemeesters en/of wethouders dus. Het voordeel: de raadsleden zijn democratisch gekozen. Bijkomend voordeel: vorig jaar waren de gemeenteraadsverkiezingen. De Regio Achterhoek had van dat moment uitstekend gebruik kunnen maken, door aan de kiezers duidelijk te maken, dat voor iedere politieke fractie één gekozen vertegenwoordiger, in het Algemeen Bestuur van de Regio plaats zou nemen, met het stemgewicht van zijn fractie. Met de SP-fractie in Oude IJsselstreek als voorbeeld: 3 stemmen.  Dit Algemeen Bestuur zou dan de Achterhoekraad vormen, die op zijn beurt een Dagelijks Bestuur van collegeleden kiest. Net zoals in iedere andere gemengde regeling, noem het voor mijn part het Achterhoek College. Het hele bestuur heeft op deze wijze in ieder geval democratische legitimatie en het is geheel volgens de Wgr. En het AB  zou ook een adviesorgaan kunnen benoemen, met vertegenwoordigers uit de 3 O’s, als adviesorgaan richting DB. En dat adviesorgaan is dan ook niet meer dan dat: een orgaan dat advies geeft. Punt. Geen bestuur. Geen commissie. Nee, een adviesraad. Niet meer en niet minder. En de Achterhoek Raad controleert het Achterhoek College en het College legt verantwoording af aan de Raad. Zoals dat in iedere gemengde regeling gaat en hoort. En om op de vraag terug te komen, waaróm ik in de Achterhoekraad zit: als je ergens kritiek op hebt, moet je die kritiek daar uiten, waar die hoort: in dit geval dus in de Achterhoekraad.

Dat is exact, wat ik (en niet alleen ik, maar ook andere raadsleden uit Oude IJsselstreek) voorgesteld heb, vóór de nieuwe structuur gestalte kreeg. Maar, helaas pindakaas, daar kregen we de handen niet voor op elkaar. Men vond dat we een vierde bestuurslaag gingen creëren enz. enz. Maar op deze wijze zou de Regio niets meer en niets minder zijn dan een Gemeenschappelijke Regeling, zoals we die ook al kennen van de Omgevingsdienst Achterhoek, Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers, Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland etc. Zijn dat dan ook vierde bestuurslagen? Nee, dat zijn wettelijk vastgelegde regelingen, waarin duidelijk is afgesproken wélke gemeentelijke taken zij uitvoeren en wie aan wie verantwoording aflegt. Die taken hadden grensoverschrijdende taken kunnen zijn, zoals infrastructuur, economie, natuur en milieu en duurzaamheid. De structuur, zoals deze nu bestaat, bestaat volgens de Wgr trouwens niet en het Ministerie van Binnenlandse Zaken houdt in de gaten, of deze “pilot” slaagt.

Maar je begon over rafels en kreukels…
Klopt. Die zijn er sinds afgelopen maandag. Er werden een aantal nieuwe Boardleden benoemd. Lokale partijen uit de Regio vonden dat de Board een “VVD-CDA feestje” is (dat vind ik trouwens ook, maar dat terzijde) en hadden een lokale bestuurder voor één van de vacatures voorgedragen. Het Algemeen Bestuur (de zeven burgemeesters dus) vonden dat om diverse redenen geen goed idee en de voordracht van deze lokale wethouder werd niet door het AB overgenomen. Gevolg: één van de lokale partijen stapte afgelopen maandag uit de Achterhoekraad, er ontstond een discussie over te benoemen Boardleden en de voorzitter, Mark Bouwmans, stelde voor om de Boardleden bij handopsteken, of eigenlijk bij acclamatie te benoemen. Dat laatste ging mij te ver en ik stelde tot veler ongenoegen een geheime stemming voor, stemming met briefjes dus, zoals dat in ieder democratisch orgaan in Nederland gaat, wanneer er over de benoeming van personen wordt gestemd. Van gemeenteraad tot Tweede Kamer.

En nu?
Officieel komt er een evaluatie op de nieuwe structuur van de Regio Achterhoek in 2020. Volgend jaar dus. Dat moment moet naar voren geschoven worden, vind ik. Mijn mening: stap van dit niet-democratisch gelegitimeerde gedrocht af en maak er alsnog een gemengde regeling van, waar over van te voren afgesproken beleidsvelden, door democratisch gekozen raadsleden besluiten worden genomen in het Algemeen Bestuur, de Achterhoekraad 2.0., waar het Dagelijks Bestuur, het Achterhoek College, gecontroleerd wordt door de Raad en daar zonodig verantwoording aan aflegt en waar de Board niets meer en niets minder is dan een adviesraad. Misschien dat het dan ooit nog eens goedkomt met de Achterhoekse samenwerking. Want dat die op een aantal beleidsvelden, vooral richting provincie en Rijk, hard nodig is, staat voor mij als een paal boven water.